छठ पर्वको धार्मिक मान्यता ३६ घंटे नियम निष्ठा

बिनोद, मण्डल कार्तिक २३ । हिन्दूहरूको महान चाड वडा दशैँको र तिहारको समापन सँगै कार्तिक शुक्ल पक्षको चौथी तिथिका दिनदेखि नेपालको तराई मधेश लगायत छिमेकी राष्ट्र भारतको उत्तरी क्षेत्रमा समेत हिन्दूहरू द्वारा छठ पर्व मनाउने गरिन्छ ।अत्यन्त भक्ति र श्रद्धा पूर्वक मनाइने यो पर्व चार दिनसम्म मनाइने पर्वलाई छठ पूजा , छठीमाई पुजा ,, डाला छठ , सुर्य सस्टी आदि फरक फरक नामले जानिन्छ । यस पर्वमा कठिन तपस्या साथ सूर्यको उपासना बसी मनाइन्छ । यस पर्वमा सूर्यको पुजा आराधना गरी पुत्र ,पति र सन्तानको कल्याणको लागि प्राय महिलाहरु वर्त लिँदै आएको पौराणिक मान्यता पछिल्लो समयमा परिवर्तन भएर पुरुषले समेत यो व्रत लिने गरेको पाइन्छ । हाम्रो समाजमा परापूर्व कालदेखि नैं सूर्यको पुजा गरिँदै आएको छ हिन्दूहरूको पवित्र अग्नि पुराणमा समेत छठ पर्वको बारेमा उल्लेख गरिएको छ । १४ वर्षको वनवास र १ वर्षको अज्ञात बास बसेका अवस्थामा कुन्ती , द्रोपतीसहित पाण्डवले छठ व्रत लिएको कुरा महाभारतमा वर्णन गरिएको छ । कार्तिक र चैत्र महिनामा वर्षको दुई पटक मनाइने छ्ठ कार्तिक छठ महत्वपूर्ण मानिन्छ । त्रेता युगमा सिताकी ममतामयी आमा र आदर्श पुरुष दशरथकी रानीले समेत छठ पर्व मनाएको पाइन्छ । यस पर्वमा नियम निष्ठा ,चोखो , सुध्ता प्रती अत्यन्तै ध्यान दिनुपर्छ । पर्वमा विधि विधान पूर्वक गर्दा पारिवारिक कष्ट हटेर जाने जनविश्वास रहिआएको छ । अस्ताउने र उदाउने सुरूलाई पूजा गरिने पर्व बाट समानताको ज्ञान पाईन्छ । निष्ठापूर्वक मनाउने यस पर्वमा उखु ,केराउ ,केरा , मिठाई , नरिवल ,अदुवा , ठाकुवा , भूसुवा लगायतको प्रसाद तयारी गरिन्छ । यस पर्वमा मानिसहरुले घरदेखि तलाउ अर्थात् घाटसम्म सुतेर उठेर अर्थात् दण्ड बसकी गरेर कठोर यात्रा तय गर्ने परम्परा पनि जनकपुर आसपास रहेको छ । त्यसो त भक्तजनले भाकल पूरा भएको खुसीमा नाच पनि नचाउने चलन रहिआएको छ । खासगरी दीर्घ रोग र चर्म रोग निको हुने जनविश्वास रहेको यस पर्वको दिन मानिसहरू अर्थात् भक्त जनले तलाउमा स्नान गर्ने चलन छ । १ छठको पहिलो र दोस्रो दिन - छठको पहिलो दिनलाई अर्वा अर्वाइन अर्थात् खरना भनिन्छ यसलाई नहाय खाय पनि भनेर चिनिन्छ । यस दिन दिनभरि व्रतालुले उपवास बसी बेलुका चन्द्र दर्शन गरिसकेपछि माटोको नया चुल्हो र माटोको भाँडा