तिहार र छठको रौनकः माटाका दियो र परम्परागत सामग्रीले सजिएको बजार

 कार्तिक  १६ /प्रदेश टाइम्स सिरहा । तिहार र छठ पर्व नजिकिँदै गर्दा बजारमा परम्परागत माटाका सामग्रीले सजिएको छन। नेपालका ग्रामीण भेगदेखि शहर बजारसम्म व्यापारीहरूले माटोबाट निर्मित दियो, पाला, घैंटा, मट्का र अन्य परम्परागत सामग्री बिक्रीका लागि राखेका छन् । यी सामग्रीले नेपाली संस्कृति र परम्पराको झल्को दिने मात्र नभएर वातावरणमैत्री पनि रहेको मानिन्छ । बजारमा यो समयमा माटोबाट बनेका सामग्रीहरूको माग उच्च हुन्छ । विशेष गरी, तिहारमा लक्ष्मी पूजाका लागि दियो र छठ पर्वमा सूर्यलाई अर्घ दिनका लागि पाला र अन्य सामग्रीको मागले बजार तातिएको छ । यस्ता माटाका सामग्रीहरू केवल धार्मिक प्रयोजनका लागि मात्र नभएर घर सजावटका लागि पनि प्रयोग गरिन्छन् । व्यापारीहरूका अनुसार, माटाका सामग्रीहरू सस्तो, टिकाउ, र सौन्दर्यपूर्ण हुनुका साथै धार्मिक महत्त्व बोकेका कारण उपभोक्ताबीच लोकप्रिय छन् । तिहारको समयमा विशेष गरी लक्ष्मी पूजामा दीप प्रज्वलनका लागि माटाका दियोको विशेष महत्त्व रहन्छ । दियो बालेर घर–घरमा लक्ष्मीको स्वागत गरिन्छ, जसले घरमा सुख–समृद्धि ल्याउने विश्वास गरिन्छ । यसका साथै, छठ पर्वमा माटोका पालामा फलफूल र अन्न राखेर सूर्यलाई अर्घ दिनुको विशेष महत्व छ । यस्तो सामग्रीको प्रयोगले हाम्रो परम्परा र सांस्कृतिक जीवनशैलीको निरन्तरतालाई झल्काउँछ । व्यापारीहरूले यस वर्ष माटोका सामग्रीको उत्पादन बढाएको बताउँछन् । ग्रामीण भेगका कुमालेहरूले माटोको परम्परागत सीप प्रयोग गरी आकर्षक सामग्री उत्पादन गर्दै बजारमा पुर्‍याइरहेका छन् । यसबाट न केवल उनीहरूको जीविकोपार्जनमा सहयोग मिलेको छ, तर स्थानीय कला र हस्तकलालाई पनि पुनःजीवन प्राप्त भएको छ । व्यापारीहरूका अनुसार, माटोका सामानले वातावरणमा समेत कम असर पुर्‍याउँछ, जसले गर्दा आधुनिक सामग्रीभन्दा यो थप रुचाइएको छ । तराईदेखि पहाडका बजारहरूमा माटाका दियो र पालाको माग बढेसँगै मूल्य पनि थोरै बढेको देखिन्छ । उपभोक्ताहरू भने माटोबाट बनेका वस्तुको पर्यावरणीय र सांस्कृतिक महत्त्व बुझेर त्यसैमा झुकाव देखाइरहेका छन् । तिहार र छठ पर्वका लागि यस्ता वस्तुहरूको खरीदले सामाजिक र सांस्कृतिक सम्बन्धलाई मजबुत बनाउँछ भन्ने विश्वास गरिन्छ । यस्तै, सरकार र स्थानीय निकायले पनि माटोबाट बनेका सामग्रीको प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गरिरहेका छन् । माटोका परम्परागत सामग्रीहरूको उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिएर देशको हस्तकला र कुमाले समुदायको पहिचान जोगाउन सकिन्छ । यसैका साथै, यस्ता सामग्रीहरूको निर्यात प्रवर्द्धनले देशको अर्थतन्त्रमा समेत योगदान पुर्‍याउन सक्दछ । तिहार र छठ पर्वको अवसरमा बजारमा सजिएका यी परम्परागत सामग्रीहरूले नेपाली संस्कृति र परम्पराको सम्मान मात्र नभएर वातावरणीय सन्देश पनि प्रवाह गरेको छ । यस्ता परम्परागत माटाका सामग्रीको प्रयोगले नेपाली समाजमा सांस्कृतिक र धार्मिक जीवनशैलीको स्थायित्व र संरक्षणलाई अझै सुदृढ बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।