जन्मदिनलाई सत्यकर्ममा जोडौँ, वृक्षारोपण गरौँ : प्रकृतिसँगको जीवनयात्रा

जन्मदिनलाई सत्यकर्ममा जोडौँ, वृक्षारोपण गरौँ” भन्ने अभियान आज वातावरणीय चेतना जगाउने मात्र नभई जीवनशैली परिवर्तन गर्ने सामूहिक संकल्प बनेको छ, किनभने जन्मदिनलाई भोजभतेर, रमाइलो र खर्चिलो संस्कृतिसँग बाँध्ने पुरानो प्रवृत्तिलाई चुनौती दिँदै यस अभियानले मानिसलाई आफ्नै जन्मसँगै पृथ्वीलाई पनि नयाँ जीवन दिन प्रेरित गरेको छ । सिरहाको विभिन्न सार्वजनिक स्थलहरू—कुट्टि प्राङ्गण, विद्यालय प्राङ्गण तथा अन्य खाली जमिनमा सयौँ बिरुवाहरू रोपिँदै गर्दा गाउँको हावा, पानी र माटोसँग मानिसको सम्बन्ध अझ घनिष्ठ हुँदै गएको छ । ती बिरुवालाई गाईबस्तु, चौपाया वा बालबालिकाबाट जोगाउँदै हुर्काउने सामूहिक प्रयास आफैँमा सामाजिक एकताको सुन्दर दृष्टान्त हो, जसले मानिसलाई केवल उपभोक्ता होइन, संरक्षक र स्रष्टाको भूमिकामा उतार्छ । बिष्णुपुर गाउँपालिका–२ स्थित रामजानकी कुट्टिको प्राङ्गणमा रोपिएको गोल्डमोहर अहिले विशेष प्रतीक बनेको छ, किनकि त्यसै स्थलमा मन्दिरको शिलान्यास भई निर्माणकार्य अघि बढिरहेको छ र मन्दिरसँगै बिरुवाले पनि आस्था, विश्वास र सद्भावको फूल फुलाइरहेको छ । फूलले वातावरणलाई मात्र सजाउँदैन, मानिसको मनमा पनि सौन्दर्य र आनन्दको छायाँ छर्छ; त्यसैले गोल्डमोहरका राता फूलहरू यहाँका बासिन्दामा उत्साह र गर्वको प्रतीक बनेका छन् । समाजिक अभियन्तादेखि साधारण गाउँलेसम्म सबै यसलाई आफ्नै योगदान, आफ्नै श्रम र आफ्नै सपना मानिरहेका छन्, जसले सार्वजनिक स्थललाई अनुपम धरोहरमा परिणत गरिदिएको छ । यसले केवल दृश्य सौन्दर्यता मात्र दिएको छैन, वातावरणीय शुद्धता, मानसिक स्वास्थ्य, जलवायु सन्तुलन र भविष्यमुखी जीवन सुरक्षाको आशा पनि बोकेको छ । जनता माध्यमिक विद्यालय गौरिपुरमा २०० भन्दा बढी, अधारभूत विद्यालय राजपुरमा सयौँ, रामजानकी कुट्टि प्राङ्गणमा करिब ५० तथा पूर्वी नहर प्रणाली अन्तर्गत पुलछेउमा ६ वटा बिरुवा रोपिँदा विद्यालयका विद्यार्थीदेखि स्थानीय बासिन्दासम्म यस अभियानमा एकाकार भएर सहभागी भएका छन्, तर यसैबीच दुःखको कुरा के छ भने नियमित स्याहारको अभावले कतिपय बिरुवाहरू मासिने संकटमा छन्, जसले हामीलाई गहिरो शिक्षा दिन्छ—रोप्नेभन्दा ठूलो दायित्व बचाउने र हुर्काउने हो । संसार आज वातावरणीय संकटको गर्तमा छ; तापक्रम वृद्धि, प्रदूषण, असामान्य मौसमी परिवर्तन, पानीको अभाव र स्वास्थ्य समस्या जस्ता चुनौती बढिरहेका छन्, र यस्ता चुनौतीको दीर्घकालीन समाधान सानो–सानो व्यवहारिक परिवर्तनमै छ—जस्तै जन्मदिनमा एउटा बिरुवा रोप्नु र त्यसलाई हुर्काउनु । कल्पना गरौँ, यदि हरेक मानिसले आफ्नो जन्मदिनमा एउटा बिरुवा रोप्ने हो भने, हरेक वर्ष करोडौँ रूखहरू बढ्नेछन्, जसले कार्बन सोस्नेछन्, पानीको चक्रलाई सन्तुलित गर्नेछन्, चराचुरुङ्गीलाई बास दिनेछन् र पृथ्वीलाई जीवन्त राख्नेछन्; यसरी व्यक्तिगत जन्मदिन सामूहिक भविष्य सुरक्षित गर्ने महान् अवसर बन्न सक्छ । यही सोचसहित यो अभियान सबैभन्दा पहिले रौतहटमा सुरु भएको हो, जहाँ अभियन्ता गोबिन्द चौलागाईंले आफ्नो जन्मदिनमा वृक्षारोपण गरेर नयाँ परम्पराको बीउ बोए, त्यसपछि यो क्रमशः राष्ट्रिय स्तरका हरेक गाउँ–ठाउँ हुँदै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै फैलिँदै गएको छ । सिरहामा भने यस अभियानलाई सक्रियतापूर्वक अघि बढाउने प्रमुख अभियन्तामध्ये रामपुकार यादव रहनु भएको छ, जसले केवल वृक्ष रोप्ने काम मात्र होइन, स्थानीयलाई वातावरणीय चेतना जगाउने निरन्तर प्रयास गर्दै आउनुभएको छ । यसरी हेर्दा, “जन्मदिनलाई सत्यकर्ममा जोडौँ, वृक्षारोपण गरौँ” भन्ने सन्देश केवल अभियान होइन, यो हाम्रो भविष्यप्रति गरिएको प्रतिज्ञा हो, जसले मानिसलाई प्रकृतिसँग सम्झौता गर्न सिकाउँछ, समाजलाई हरियालीले भरिदिन्छ, र सिङ्गो मानव जातिलाई जीवनको असली मूल्य—प्रकृतिसँगको सहअस्तित्व—स्मरण गराउँछ ।